Исследования

Искусство войлочной печати

Мухаммад Д.Д.

Государственный университет Республики Казахстан Кастеев
Руководитель Центра изучения прикладного искусства Художественного музея

 

В основе художественных особенностей казахских промыслов лежит искусство войлочной печати.
Находки из крепости Пазырык (V век до н.э.) свидетельствуют о том, что, помимо изготовления различных предметов быта из войлока, он широко использовался с древних времен, используя естественное удобство резьбы и вышивания.
На основании археологических материалов мы видим, что в истории человечества в период до Пазырыка профессионально формировалось и развивалось искусство войлочной печати, мы воспринимаем их как произведения искусства с высокой художественной разрешающей способностью.
Он делал различные шерстяные войлоки, такие как коврики. Войлочные изделия теперь считаются связующим звеном в генетических и культурных отношениях населения. А. 267 изделий из войлока, хранящиеся в Кастеевском художественном музее, - это не только уникальное произведение искусства, но и неизведанное и неизведанное наследие.
Войлочные изделия пополнялись во время обширных экспедиций 1970-1980 годов.
Безусловно, среди изделий из войлока наиболее яркими являются вышитые текеметы с их насыщенными яркими красками. Коллекция текеметов в фонде музея свидетельствует о том, что казахский народ овладел всеми секретами древнего метода войлочной печати и полностью раскрыл художественные качества текеметской печати.
Вообще, войлочная печать везде выполняется одинаково. На поверхность фетра для печати густо натягивается шерсть однородного цвета и наносится узор из окрашенной в другой цвет шерсти. Затем поверхность поливают горячей водой, шига аккуратно раскатывается, раскатывается и уплотняется. Затем, пока войлок полностью не «созреет», применяют несколько методов, а когда он полностью закончен, текемет выставляют на солнце. Мастера резьбы по войлока очень популярны в стране. Текемет будет захвачен за один день. Во время шествия женщины деревни собрались вместе, поговорили, обменялись словами, аплодировали, подбадривали, и конец превратился в праздник. Здесь ярко отражена легитимность каждого народа, который издревле умел придавать смысл своим обычаям и украшать каждый день жизни. Хотя метод печати на войлоке один и тот же, рисунок на поверхности текемета меняется от места к месту, и местные художественные особенности хорошо видны.
Восточно-казахстанские текеметы сразу бросаются в глаза в неповторимом способе вышивки. На земле Восточного Казахстана резьба на поверхности текемета, выполненная опытным мастером, решается единой системой тонких ниток.
Одно из таких произведений - произведение Саулебековой Карлыги из Семипалатинской области (35 век). В целом желтый цвет орнамента очень теплый и гармоничный с коричневым цветом поверхности текемета, а тонкие полосы красного квадрата создают хорошее настроение. Имена владельцев по краям смешаны с орнаментом и гармонируют.
Абдильдинова Бипан, напротив, усложнила художественную структуру, использовав яркие краски в своем текемете (с. 27). Слегка изогнутые нити, которые двигаются при нажатии на войлок, увеличивают красоту текемета и активируют все линии движения.
Отдельным произведением является текемет Есергеновой Калимы со структурой, близкой к современному методу витражей (IX век). Мелодия ярких красок, составленная из ярких красок, словно освежающая энергия, неизбежно притягивающая взор в серые будни повседневной жизни.
Если вы обратите внимание на экспонаты коллекции музея, которые отличаются высоким художественным уровнем, а также единой структурой, вы заметите в каждом из них собственный творческий прорыв автора. В процессе работы мастер волен раскрыть декоративные возможности взаимосвязи метода войлочной печати и натуральной шерсти. Хотя текемет может показаться однообразным, вы ощутите таинственное дыхание естественности и простоты.
Среди таких произведений искусства можно выделить текеметы Западного Казахстана, которые имеют свою индивидуальность. Среди этих текеметов особое место занимают текеметы белого цвета с иной художественной структурой и цветовым решением (с. 59).
Каждый экспонат музейного фонда, собранный в единую систему, признан произведением искусства, которое отражает выдающиеся особенности местности и четко распознает подпись отдельного автора.
Расширенное и объединенное орнаментом авторское произведение Дуйсеновой Нурыш из Талдыкорганской области отвечает потребностям своего времени (32-kz, 33-kz, 34-kz). В 1960-1970-е годы широкое распространение получило использование художественных сочетаний ярко-красных цветов в производстве предметов домашнего обихода, таких как ковры и коврики. Эта тенденция преобладает в текемцах Дуйсеновой.
Развитие технических подходов в Северо-Казахстанской области

Последние новости Instagram

Instagram
⚜️2026 жылдың 12 маусымында Әбілхан Қастеев атындағы Қазақстан Республикасының Ұлттық өнер музейінде Қазақстан Республикасының еңбек сіңірген өнер қайраткері, Алматы қаласының Құрметті азаматы Алексей Федорович Уткиннің «Қаладағы серуен» атты жеке көрмесінің ашылуы өтті.
 
🔸Суретші бүгінгі таңда қалалық пейзаж жанрының көрнекті өкілі, майталман шебері саналады. Оның шығармалары Қазақстан, Ресей, АҚШ, Италия, Түркия, Франция, Испания және Нидерландтағы музейлер мен жеке коллекцияларда сақтаулы. Алексей Уткин үнемі шығармашылық ізденісте жүретін, тынымсыз еңбек ететін суреткер. Оның қаламынан мыңнан астам кескіндемелік және графикалық туындылар туған. Суретшінің сүйікті жанры – қалалық пейзаж. Туындыларында табиғаттан алған әсері кәсіби шеберлікпен ұштасып, табиғат пен қалалық ортаның әртүрлі күйі автордың ішкі сезімі мен жеке толғанысымен бірігіп көркем бейнеге айналған.

🔹Суретшінің шығармашылық қайнар көзі – жүректегі шексіз махаббаты: өмірге деген құштар ықыласы, жарына, балалары мен немерелеріне деген мейірі, туған қала мен адамдарға деген ілтипаты – өнерінің басты мұратына айналған.

Көрме А. Уткин шығармашылығын жоғары бағалайтын коллекционер Дмитрий Дюмаевтың қолдауымен өтті.
 
📍Көрме 2026 жылғы 3 шілдеге дейін жалғасады.
 Куратор – А.Р. Ақылбекова
Көрмелер мен экспозициялар бөлімінің жетекшісі, өнертану магистрі ⚜️2026 жылдың 12 маусымында Әбілхан Қастеев атындағы Қазақстан Республикасының Ұлттық өнер музейінде Қазақстан Республикасының еңбек сіңірген өнер қайраткері, Алматы қаласының Құрметті азаматы Алексей Федорович Уткиннің «Қаладағы серуен» атты жеке көрмесінің ашылуы өтті. 🔸Суретші бүгінгі таңда қалалық пейзаж жанрының көрнекті өкілі, майталман шебері саналады. Оның шығармалары Қазақстан, Ресей, АҚШ, Италия, Түркия, Франция, Испания және Нидерландтағы музейлер мен жеке коллекцияларда сақтаулы. Алексей Уткин үнемі шығармашылық ізденісте жүретін, тынымсыз еңбек ететін суреткер. Оның қаламынан мыңнан астам кескіндемелік және графикалық туындылар туған. Суретшінің сүйікті жанры – қалалық пейзаж. Туындыларында табиғаттан алған әсері кәсіби шеберлікпен ұштасып, табиғат пен қалалық ортаның әртүрлі күйі автордың ішкі сезімі мен жеке толғанысымен бірігіп көркем бейнеге айналған. 🔹Суретшінің шығармашылық қайнар көзі – жүректегі шексіз махаббаты: өмірге деген құштар ықыласы, жарына, балалары мен немерелеріне деген мейірі, туған қала мен адамдарға деген ілтипаты – өнерінің басты мұратына айналған. Көрме А. Уткин шығармашылығын жоғары бағалайтын коллекционер Дмитрий Дюмаевтың қолдауымен өтті. 📍Көрме 2026 жылғы 3 шілдеге дейін жалғасады. Куратор – А.Р. Ақылбекова Көрмелер мен экспозициялар бөлімінің жетекшісі, өнертану магистрі Публикация Instagram ⚜️2026 жылдың 11 маусым күні сағат Әбілхан Қастеев атындағы Қазақстан Республикасының Ұлттық өнер музейінде талантты кескіндемеші, Қазақстан Республикасы Суретшілер одағының мүшесі Омархан Құмардың «ҰЛЫ РУХ» атты жеке көрмесінің салтанатты ашылуы мен каталогының тұсаукесер рәсімі өтті.

🔹Көрмеде автордың 2000 жылдардан бері орындалған жетпіске жуық таңдаулы кескіндемелік туындылары ұсынылды. Экспозиция суретшінің шығармашылық ізденістерінің ауқымын, жанрлық және тақырып аясының мол қорын жан-жақты таныстырады.

🔹Экспозицияның негізгі бөлігін қазақ халқының тарихында өшпес із қалдырған ұлы тұлғалардың портреттік галереясы құрайды. Абай Құнанбайұлы (2020), Шәкәрім Құдайбердіұлы (2020), Әлихан Бөкейхан (2021), Бауыржан Момышұлы (2021), Мұхтар Әуезов (2022), Ахмет Байтұрсынұлы (2024) және басқа да ұлт қайраткерлерінің бейнелері арқылы автор олардың ішкі болмысын, азаматтық ұстанымын және халық тағдырындағы орнын ашуға ұмтылады. 

«ҰЛЫ РУХ» көрмесі – суретші Омархан Құмардың 25 жылға жуық шығармашылық жолын қорытындылайтын алғашқы жеке көрмесі. Көрме атауының өзі экспозицияда ұсынылған туындылардың негізгі мазмұны мен идеялық өзегін айқындайды. Ұлт тарихы, елдік рух, ұлы тұлғалар, батырлық дәстүр мен туған жер табиғаты суретшінің шығармаларында көркемдік шешім тауып, қазақ халқының рухани болмысы мен тарихи жадын бейнелейтін өзіндікобраздар жүйесін құрайды. Бұл көрме автордың ширек ғасырға жуық уақыттағы шығармашылық ізденістері мен кәсіби шеберлігінің нәтижесін танытатын маңызды мәдени оқиға болып табылады.
 
📌Көрме кураторы: Самал Мамытова ⚜️2026 жылдың 11 маусым күні сағат Әбілхан Қастеев атындағы Қазақстан Республикасының Ұлттық өнер музейінде талантты кескіндемеші, Қазақстан Республикасы Суретшілер одағының мүшесі Омархан Құмардың «ҰЛЫ РУХ» атты жеке көрмесінің салтанатты ашылуы мен каталогының тұсаукесер рәсімі өтті. 🔹Көрмеде автордың 2000 жылдардан бері орындалған жетпіске жуық таңдаулы кескіндемелік туындылары ұсынылды. Экспозиция суретшінің шығармашылық ізденістерінің ауқымын, жанрлық және тақырып аясының мол қорын жан-жақты таныстырады. 🔹Экспозицияның негізгі бөлігін қазақ халқының тарихында өшпес із қалдырған ұлы тұлғалардың портреттік галереясы құрайды. Абай Құнанбайұлы (2020), Шәкәрім Құдайбердіұлы (2020), Әлихан Бөкейхан (2021), Бауыржан Момышұлы (2021), Мұхтар Әуезов (2022), Ахмет Байтұрсынұлы (2024) және басқа да ұлт қайраткерлерінің бейнелері арқылы автор олардың ішкі болмысын, азаматтық ұстанымын және халық тағдырындағы орнын ашуға ұмтылады. «ҰЛЫ РУХ» көрмесі – суретші Омархан Құмардың 25 жылға жуық шығармашылық жолын қорытындылайтын алғашқы жеке көрмесі. Көрме атауының өзі экспозицияда ұсынылған туындылардың негізгі мазмұны мен идеялық өзегін айқындайды. Ұлт тарихы, елдік рух, ұлы тұлғалар, батырлық дәстүр мен туған жер табиғаты суретшінің шығармаларында көркемдік шешім тауып, қазақ халқының рухани болмысы мен тарихи жадын бейнелейтін өзіндікобраздар жүйесін құрайды. Бұл көрме автордың ширек ғасырға жуық уақыттағы шығармашылық ізденістері мен кәсіби шеберлігінің нәтижесін танытатын маңызды мәдени оқиға болып табылады.   📌Көрме кураторы: Самал Мамытова ⚜️2026 жылдың 10 маусымында Әбілхан Қастеев атындағы Қазақстан Республикасының Ұлттық өнер музейінде «Толқынды жырға айналдыру: Цзянсу провинциясының балалар гравюрасы» атты халықаралық көрменің салтанатты ашылуы өтті.

▫️Экспозицияда Қытай Халық Республикасының Цзянсу провинциясынан келген 4 пен 16 жас аралығындағы жас суретшілердің шамамен 50 гравюралық туындысы ұсынылды. Жұмыстар балалардың шығармашылық әлеуетін, қоршаған әлемді шынайы қабылдауын, сондай-ақ Қытайдың көркемдік дәстүрлері мен мәдени мұрасының ерекшеліктерін айқын көрсетеді.

🔹Жоба Цзянсу провинциясының мәдениет және туризм департаменті тарапынан ұйымдастырылып, Дунхай ауданы халық үкіметінің қолдауымен жүзеге асырылуда және Қытай мен Қазақстан арасындағы мәдени диалогты дамытуға бағытталған. Жұмыстардың авторлары – Цзянсу провинциясындағы білім беру мекемелерінің оқушылары. Жоба Қытайдағы балаларға арналған көркемдік білім беру саласындағы жетекші мамандандырылған мекемелердің бірі – Дунхай балалар гравюрасы орталығының қатысуымен дайындалған.

🔸Экспозиция «Ұлы Жібек жолының рухы және Қытай мен Қазақстан достығы» атты ортақ тақырып аясында біріктірілген және төрт тақырыптық бөлімді қамтиды: «Қытай мен Қазақстан достығы», «Ұлы Жібек жолының мәдениеті», «Спорттық оқиғалар» және «Балалар әлемі мен балалық әсерлер». Жас авторлар өнер тілі арқылы өздерін қоршаған әлем туралы баяндап, достық, мәдениет, тарих және болашақ жөніндегі көзқарастарын білдіреді.

🔺Көрме қазақстандық көрерменге Қытайдағы көркемдік білім беру жетістіктерімен танысуға және балалар көзімен әлемді – ашық, шынайы әрі өзара түсіністікке ұмтылған әлемді көруге мүмкіндік береді. Жоба Қазақстан мен Қытай арасындағы гуманитарлық байланыстарды нығайтып, мәдени диалогтың дамуына ықпал етеді, сондай-ақ өнердің халықаралық қарым-қатынастың және мәдени өзара байытудың әмбебап тілі ретіндегі ерекше маңызын айқындайды.
 
 📍Көрме 2026 жылдың 17 маусымына дейін жалғасады.
Жұмыс уақыты: 10.00-ден 18.00-ге дейін.
Демалыс: дүйсенбі және әр айдың соңғы күні.
📌Көрменің кураторлары: Нұрпеис Д.К., Айдарова М.С. – «Шетел өнері» бөлімінің кіші ғылыми қызметкерлері ⚜️2026 жылдың 10 маусымында Әбілхан Қастеев атындағы Қазақстан Республикасының Ұлттық өнер музейінде «Толқынды жырға айналдыру: Цзянсу провинциясының балалар гравюрасы» атты халықаралық көрменің салтанатты ашылуы өтті. ▫️Экспозицияда Қытай Халық Республикасының Цзянсу провинциясынан келген 4 пен 16 жас аралығындағы жас суретшілердің шамамен 50 гравюралық туындысы ұсынылды. Жұмыстар балалардың шығармашылық әлеуетін, қоршаған әлемді шынайы қабылдауын, сондай-ақ Қытайдың көркемдік дәстүрлері мен мәдени мұрасының ерекшеліктерін айқын көрсетеді. 🔹Жоба Цзянсу провинциясының мәдениет және туризм департаменті тарапынан ұйымдастырылып, Дунхай ауданы халық үкіметінің қолдауымен жүзеге асырылуда және Қытай мен Қазақстан арасындағы мәдени диалогты дамытуға бағытталған. Жұмыстардың авторлары – Цзянсу провинциясындағы білім беру мекемелерінің оқушылары. Жоба Қытайдағы балаларға арналған көркемдік білім беру саласындағы жетекші мамандандырылған мекемелердің бірі – Дунхай балалар гравюрасы орталығының қатысуымен дайындалған. 🔸Экспозиция «Ұлы Жібек жолының рухы және Қытай мен Қазақстан достығы» атты ортақ тақырып аясында біріктірілген және төрт тақырыптық бөлімді қамтиды: «Қытай мен Қазақстан достығы», «Ұлы Жібек жолының мәдениеті», «Спорттық оқиғалар» және «Балалар әлемі мен балалық әсерлер». Жас авторлар өнер тілі арқылы өздерін қоршаған әлем туралы баяндап, достық, мәдениет, тарих және болашақ жөніндегі көзқарастарын білдіреді. 🔺Көрме қазақстандық көрерменге Қытайдағы көркемдік білім беру жетістіктерімен танысуға және балалар көзімен әлемді – ашық, шынайы әрі өзара түсіністікке ұмтылған әлемді көруге мүмкіндік береді. Жоба Қазақстан мен Қытай арасындағы гуманитарлық байланыстарды нығайтып, мәдени диалогтың дамуына ықпал етеді, сондай-ақ өнердің халықаралық қарым-қатынастың және мәдени өзара байытудың әмбебап тілі ретіндегі ерекше маңызын айқындайды. 📍Көрме 2026 жылдың 17 маусымына дейін жалғасады. Жұмыс уақыты: 10.00-ден 18.00-ге дейін. Демалыс: дүйсенбі және әр айдың соңғы күні. 📌Көрменің кураторлары: Нұрпеис Д.К., Айдарова М.С. – «Шетел өнері» бөлімінің кіші ғылыми қызметкерлері 📚«Бір туындының сыры» – Әбілхан Қастеев атындағы ҚР Ұлттық өнер музейінің жаңа айдары. Бұл айдардың алғашқы шығарылымын біз Қазақстанның халық суретшісі Әбілхан Қастеевтің әйгілі еңбектерінің бірі - «Биік таудағы мұз айдынында» картинасынан бастаймыз. 

🔹1955 жылы жазылған  бұл шығарма Алматының көрнекті орындарының біріне айналған әйгілі спорт кешеніне арналған. Суретші Іле Алатауының көркем табиғатын ғана емес, қала мен табиғаттың үйлесімін, болашаққа ұмтылған өмір тынысын да бейнелейді. Бұл туындының астарында жатқан мән және оның не себепті өз дәуірінің нышанына айналғаны туралы жаңа айдарымыздың алғашқы шығарылымында баяндаймыз.

#БірТуындыныңСыры

📚«История одного шедевра» - это новая рубрика Национального музея искусств РК имени Абылхана Кастеева, которую мы открываем для вас одной из самых узнаваемых работ народного художника Казахстана Абылхана Кастеева «На высокогорном катке».

🔹Картина была создана в 1955 году и посвящена знаменитому спортивному комплексу, который уже тогда становился одной из визитных карточек Алматы. Художник запечатлел не только живописную панораму Заилийского Алатау, но и атмосферу города, устремлённого в будущее, где природа и человек существуют в гармонии. О том, какие детали скрывает это полотно и почему оно стало одним из символов эпохи, рассказываем в первом выпуске нашей новой рубрики.
 #ИсторияОдногоШедевра 📚«Бір туындының сыры» – Әбілхан Қастеев атындағы ҚР Ұлттық өнер музейінің жаңа айдары. Бұл айдардың алғашқы шығарылымын біз Қазақстанның халық суретшісі Әбілхан Қастеевтің әйгілі еңбектерінің бірі - «Биік таудағы мұз айдынында» картинасынан бастаймыз. 🔹1955 жылы жазылған бұл шығарма Алматының көрнекті орындарының біріне айналған әйгілі спорт кешеніне арналған. Суретші Іле Алатауының көркем табиғатын ғана емес, қала мен табиғаттың үйлесімін, болашаққа ұмтылған өмір тынысын да бейнелейді. Бұл туындының астарында жатқан мән және оның не себепті өз дәуірінің нышанына айналғаны туралы жаңа айдарымыздың алғашқы шығарылымында баяндаймыз. #БірТуындыныңСыры 📚«История одного шедевра» - это новая рубрика Национального музея искусств РК имени Абылхана Кастеева, которую мы открываем для вас одной из самых узнаваемых работ народного художника Казахстана Абылхана Кастеева «На высокогорном катке». 🔹Картина была создана в 1955 году и посвящена знаменитому спортивному комплексу, который уже тогда становился одной из визитных карточек Алматы. Художник запечатлел не только живописную панораму Заилийского Алатау, но и атмосферу города, устремлённого в будущее, где природа и человек существуют в гармонии. О том, какие детали скрывает это полотно и почему оно стало одним из символов эпохи, рассказываем в первом выпуске нашей новой рубрики. #ИсторияОдногоШедевра ⚜️2026 жылғы 16 маусымда 16:00-де Әбілхан Қастеев атындағы Қазақстан Республикасы Ұлттық өнер музейінің Орталық көрме залында суретші Виктор Баландиннің «Таулар шақырады» атты жеке көрмесінің ашылу салтанаты өтеді.

🔸Көрмеде шашамен 60 шығарма ұсынылған. Көрермендер кескіндемелік жұмыстармен қатар авторлық графика мен мата бетіне салынған сәндік нақыштарымен де таныса алады.

🔹Көрмеге қойылған туындылардың басым бөлігі акрил техникасында кенепте, картонда және қағазда орындалған. Таулы өлкені бейнелейтін туындылар поэтикалық тыныштық пен асқақтыққа толы. Автор үшін басты көркемдік құралдардың бірі – жарық пен түстің өзара үйлесімі. Мұны туындылардың атауларынан да аңғаруға болады: «Көк жел», «Алқызыл таң», «Қызыл тұман», «Жасыл таулар», «Жарқыраған мұздықтар». Суретшінің бірқатар шығармалары көрерменді ертегілер әлеміне жетелейді.

🔺Суретшінің картиналарында таумен сырласқанда туған ең жарқын сезімдер қайта жаңғырады. Асқар шыңдардың айбыны, қарағай арасындағы желдің сыбыры, сарқыраған тау бұлақтары мен таң алдындағы мамыражай тыныштықты тербеген құстар үні оның туындыларында көркем образға айналып мәңгілік өмір сүреді.

▫️Жастайынан Іле Алатауының қарлы шыңдарын тамашалап өскен Виктор Баландин осы өңірдің көптеген соқпақтарын жаяу аралаған. «Таулар адамға ерекше еркіндік, қуаныш пен қалалық күйбеңнен арылу мүмкіндігін сыйлайды» дейді суретші.

📍Көрме 2026 жылғы 25 маусымға дейін жалғасады.
Жұмыс уақыты: 10:00–19:00
Демалыс күні: дүйсенбі
📌Көрме кураторы: Наталия Баженова. ⚜️2026 жылғы 16 маусымда 16:00-де Әбілхан Қастеев атындағы Қазақстан Республикасы Ұлттық өнер музейінің Орталық көрме залында суретші Виктор Баландиннің «Таулар шақырады» атты жеке көрмесінің ашылу салтанаты өтеді. 🔸Көрмеде шашамен 60 шығарма ұсынылған. Көрермендер кескіндемелік жұмыстармен қатар авторлық графика мен мата бетіне салынған сәндік нақыштарымен де таныса алады. 🔹Көрмеге қойылған туындылардың басым бөлігі акрил техникасында кенепте, картонда және қағазда орындалған. Таулы өлкені бейнелейтін туындылар поэтикалық тыныштық пен асқақтыққа толы. Автор үшін басты көркемдік құралдардың бірі – жарық пен түстің өзара үйлесімі. Мұны туындылардың атауларынан да аңғаруға болады: «Көк жел», «Алқызыл таң», «Қызыл тұман», «Жасыл таулар», «Жарқыраған мұздықтар». Суретшінің бірқатар шығармалары көрерменді ертегілер әлеміне жетелейді. 🔺Суретшінің картиналарында таумен сырласқанда туған ең жарқын сезімдер қайта жаңғырады. Асқар шыңдардың айбыны, қарағай арасындағы желдің сыбыры, сарқыраған тау бұлақтары мен таң алдындағы мамыражай тыныштықты тербеген құстар үні оның туындыларында көркем образға айналып мәңгілік өмір сүреді. ▫️Жастайынан Іле Алатауының қарлы шыңдарын тамашалап өскен Виктор Баландин осы өңірдің көптеген соқпақтарын жаяу аралаған. «Таулар адамға ерекше еркіндік, қуаныш пен қалалық күйбеңнен арылу мүмкіндігін сыйлайды» дейді суретші. 📍Көрме 2026 жылғы 25 маусымға дейін жалғасады. Жұмыс уақыты: 10:00–19:00 Демалыс күні: дүйсенбі 📌Көрме кураторы: Наталия Баженова.
ВИРТУАЛЬНАЯ ПРИЁМНАЯ