RESEARCH

Шим-ши: в музее и в быту

Баженова Н.А.

НС центра по изучению
народного прикладного
искусства Казахстана. 

Шим-ши: в музее и в быту

Сохранение традиций в народном прикладном искусстве для искусствоведческой науки являются сегодня особенно важным объектом исследования. Каждое изделие народного мастера представляет собой своеобразный синтез практической, художественной и духовной стороны национального бытия. Его целесообразность и красота способны повлиять на эстетическое развитие современника, привить любовь и уважение к своей культуре.
Одним из ярких и незаменимых видов казахского народного прикладного искусства является изготовление узорных циновок – шым ши. «Плетение циновок так же, как и войлочные и ткацкие ремесла, имеет многовековую историю. Это подтверждается археологическими находками на территории Казахстана. В знаменитых бесшатырских курганах Семиречья были обнаружены вверху погребальных камер плетеные маты из камыша».[1, с.74]. «Плетение узорных циновок имеет распространение у народов Сибири и Средней Азии». [2, с.44].
Узорная циновка – важный атрибут убранства юрты, выполняющий роль подзора под кереге – решётчатого каркаса, и внутренней подкладки войлочной двери – шим есик. [3, с.176]. Сохраняя тепло и защищая от пыли, она прекрасно украшает интерьер юрты. [3, с.176]. Казахские мастерицы изготовляли не только узорные циновки. Простые, не декорированные циновки применялись при изготовлении войлока, войлочных  ковров – текеметов, сырмаков, использовались для подсушивания различных продуктов, применялись в качестве ширм. «Иногда встречается простая, безузорная циновка, сплетенная из веток куги, которая стелется на пол и поэтому носит название төсегіш ши, т.е. чиевая подстилка» [1, с. 75].
Чиевое плетение было распространено на всей территории Казахстана. Народные мастерицы, обматывая цветной шерстью или пряжей тонкие прутики растения, создавали настоящие произведения искусства. И не смотря на то, что основное построение композиции для этого вида было традиционным, региональные отличия все же имели место в цветовой гамме, сочетании орнаментов, их размеров и т. д.
Процесс плетения узорных циновок трудоемок, требующий определенных навыков в этом деле. «Работа начиналась с заготовки тростника. Чий, растущий на песчанных и супесчанных почвах, собирают в период начала сухостоя стеблей. В жарком климатическом поясе, чий собирают в конце июня, а в северных регионах в конце сентября» [1, с.74]. Удобно было производить сбор чия и после дождя, когда под воздействием влаги стебли растения становятся гибкими и эластичными. После сбора он подвергался сушке и очистке от листьев. Шерсть использовали очищенную и окрашенную.
Для плетения циновок сооружают станок несложной конструкции высотой не более полутора метра, представляющий собой два столбика вкопанных в землю на определённом расстоянии друг от друга, в зависимости от ширины будущей циновки. Поверх столбов крепят поперечную балку, на которую накидывают от пяти до восьми шерстяных нитей. Клубки этих нитей с грузилами свисают с двух сторон поперечной балки. Накладывая, первый стебель, заранее обмотанный пряжей, мастерица перекидывает клубки нитей с грузилами в противоположные стороны, тем самым, сплетая стебель. Затем к первому стеблю прикладывается второй и закрепляется аналогичным методом. Техника повторяется до полного окончания плетения циновки. [1, с.74].
Рисунок на стебли наносили с помощью раскаленной металлической проволоки  или клейстера, предварительно разложив стебли на ровной, горизонтальной поверхности. Что же касается орнаментальной композиции, то для шым ши характерен геометрический орнамент в виде масштабных ромбов - шаршы и ступенчатых многоугольников – жүзтеру, а также, таких как айшық,  омыртқа – позвоночник, балдак – костыль, роговидных завитков –  қошқар мүйіз, қос мүйіз, сынар  мүйіз [1, с.75]. Узорные циновки отличает богатая, многоцветная палитра. Шерсть и пряжу для обмотки стеблей окрашивали растительными красителями. Археологические находки образцов древнего ткачества указывают на достаточно древнюю историю использования  растительных красителей, которая имеет веками выработанные правила и рецепты. В большинстве случаев в качестве красителей мастерицы использовали растения, произрастающие на территории Казахстана. В цветовом решении шым-ши, как и в тканых изделиях, преобладает красный, для окрашивания в этот цвет использовали корни марены. Более глубокий красный цвет производят из насекомого – кошенили, которая широко использовалась на всей среднеазиатской территории. Коричневый цвет получают из сушеной кожуры граната, листья и кора орехового дерева, кожура его свежего плода, кора дуба и дикой сливы – алычи, листья и побеги молодой айвы. В южных районах, где  развито плодоводство, для окрашивания в желтый цвет применяли кору яблони, персикового и абрикосового деревьев, ветви дерева сары-ағаш, шелухи лука, корни барбариса. По мере появления химических красителей, благодаря их доступной цене, простоте процесса окрашивания, а также яркости получаемых оттенков, растительные красители были частично вытеснены.
Изучая коллекцию узорных циновок ГМИ РК им. А. Кастеева, насчитывающую двенадцать экспонатов этого вида, можно выявить некоторые характерные региональные отличия.
Для изделий Алма-Атинской области (на примере трех узорных циновок Коныровой Биби 1900 г.р., находящихся в коллекции музея), свойственны строгость, статичность, монументальность четких геометрических элементов орнамента қос мүйіз, сынар  мүйіз, узоров балдак, вписанных в многослойные ромбы. Композиция одной из работ [тк-639] построена в виде ряда из шести располагающихся по всей длине ромбовидных фигур вписанных одна в другую. Смело подобраны цветовые сочетания общей палитры изделия. Акцентируют внимание 4 белых ромба, расположенных по центру. Высота циновки 140 см., длина 830 см. Композиция завершается с двух сторон чередующимися полосами бордового и синего цветов и широкой полосой ши, сплетенной без пряжи. Бордюр по горизонтали украшен орнаментом қос мүйіз из сочетаний белого и бордового цветов.
Этой же мастерице принадлежит войлочная дверь – ши есік [тк-640], которая с внутренней стороны подшивается узорной циновкой, делающей ее более прочной и нарядной. Работа представляет собой законченную композицию, состоящую из двух многослойных цветных ромбов с орнаментами қос мүйіз, сынар  мүйіз. Работа, выполненная в одном стиле с вышеописанным изделием, призвана создавать единый ансамбль в интерьере юрты. Размер изделия 112х235 см. Автор использует принцип ритмического чередования белого, черного и красного с четкими, конструктивными контурами рисунка, придающими работе художественную изысканность.
Циновки Чимкентской области отличаются более округлыми линиями и свободным построением орнаментальных мотивов. В них больше иллюзии движения, вибрации. Цветовые сочетания имеют множество переходов и оттенков. Смело, использованы градации черного и белого цветов. Основное построение композиции и использование определенных видов орнамента остается традиционным для узорных циновок в целом, но значительное различие имеет форма орнаментальных элементов, их сочетание между собой, и общий колористический строй. В то же время, несмотря на общие стилистические черты в произведениях имеются  существенные различия. Работа Мустафаевой Орик [тк-662], созданная в 1950–е годы, насыщена в цветовом и композиционном отношении. Палитра глубокая, теплая, располагает к отдыху и размышлениям, создает впечатление надежности и добротности. Работа неизвестной мастерицы той же области [тк-652], изготовленная в то же время, создает атмосферу праздника и веселья, орнамент в ней будто ожил в ритме огненного танца. И если в первом изделии колорит построен на гармоничном сочетании разных цветовых оттенков, с некоторым преобладанием оранжево-красных тонов, то в этой работе доминирует красный цвет, играющим разнообразнейшими оттенками и переливами. Как и в первой работе, присутствие контрастов черного и белого вносит экспрессию, пульсирующую динамику.
«Мягкие» линии для воспроизведения орнамента используют и мастерицы Джамбульской области [тк-632, 663, 706], но их работы более конструктивны и в большей степени подчинены геометрическому стилю. Композиция циновки [тк-663],  выполненной Сарсенбаевой Биби 1909 г.р., состоит из 4-х ромбов, расположенных в ряд по всей длине изделия. В каждый ромб вписаны ступенчатые многоугольники, каждая из их сторон увенчана узорами балдак зеленого и желтого цветов. Эти же узоры на внутреннем пространстве многоугольников [3, с. 177]. Размер циновки 145х540 см. Другое изделие [тк-706], выполненное Сарсенбаевой  Шахар 1935 г.р., отличается тем, что композиция состоит из ромбических фигур со ступенчатыми краями, образующих сетку ромбов в три ряда. В центре каждого ромба орнамент в виде прямоугольника с навершиями балдак и с отходящими по обе стороны отростками сынар  мүйіз. Построение орнамента строго геометрично. Еще одна мастерица Джамбульской области Габбасова Кесип выполнила изделие [тк-632], которое представляет собой ряд многослойных ромбов со вписанными в них орнаментами қос мүйіз, сынар  мүйіз, пластика орнамента имеет более округлые линии. Палитра сложная с множеством оттенков и цветовых переходов. Бордюр по верху и низу выполнен в виде ряда узоров балдак.
В коллекции имеется оригинальная циновка с портретом В. И. Ленина [тк-666],  гармонично вписанного в орнаментальный ряд. Работа интересна тем, что отражает  характер времени и является ценным памятником народного искусства, в котором нашли свое творческое преломление несвойственные для чиеплетения фигуративные мотивы. Имеющиеся в коллекции два образца узорных циновок Актюбинской области являют собой две противоположности, подчеркивающих многогранность творческого потенциала мастериц. Узорная циновка Тулегеновой Алимы 1916 г.р. [тк-630], датируемая 1940-ми годами, перекликается по композиционному построению с циновкой  Габбасова Кесип Джамбульской области. То же многоцветие округленных орнаментальных мотивов, однако палитра значительно сочнее. В основе этой композиции два  трехслойных ромба, соединенных между собой и украшенных орнаментами қошқар, қос, сынар мүйіз. Центральное поле каждого ромба решено неодинаково, что говорит о творческом подходе  мастериц к своей работе. Особое внимание обращает на себя цветовая гамма. Мерцающие многоцветные переливы наполняют работу живой, трепетной вибрацией.
Работа неизвестной мастерицы Актюбинской области [тк-4] – это пример строгого геометрического построения в виде ступенчатых многослойных ромбов с отсутствием каких либо орнаментальных элементов. Палитра словно играет: красный – желтый, красный – черный, красный – белый, красный – зеленый, красный – и снова желтый. Контрастные по отношению друг к другу цвета придают изделию строгость и конструктивность.
Изучением данного вида народно-прикладного искусствам занимались отечественные и зарубежные исследователи. Муканов М. С. в своей книге «Казахские домашние художественные ремесла» в числе других предметов народного прикладного искусства описал способ изготовления узорных циновок, охарактеризовал основные орнаменты, применяемые в композициях шым-ши, определил роль этих изделий в быту казахов [1, с.74]. Ш. Ж. Тохтабаева в книге «Шедевры Великой Степи» сжато, но емко рассказывает об этом интересном и своеобразном виде искусства, указывая на использование циновок и в лечебной практике [4, с.63].
К сожалению, с каждым годом традиционные узорные циновки, как и многие другие виды народного прикладного искусства Казахстана, все больше становятся лишь музейным достоянием. Но есть положительные моменты – традиции казахского народного прикладного искусства значительно повлияли на развитие современного декоративно-прикладного искусства и стали основой для создания новых произведений.
Техника плетения узорных циновок находит применение в работах современных художников. В творческих вузах нашей Республики студенты могут овладеть этими навыками. Беря за основу национальные формы, современные художники трансформируют их, дополняя и обогащая, по-своему продолжая традиции народного творчества. Среди них Крупко Ж., Базарбаева Р., Бапановы С. А., сестры ГаБо и многие другие. Узорная циновка может занять место в современном жилище, поскольку ее колорит, узоры и их композиция не уступают художественным достоинствам ковровых изделий [5, с.33].
На сегодняшний день задача наших современников заключается не только в том, чтобы сохранить изделия прикладного искусства, но и,
по возможности  возродить традиции народного творчества.
 
Список использованной литературы:
 
  1. М. С. Муканов: «Казахские домашние художественные ремесла». Алма-Ата: Казахстан 1979, с. 120
  2. А. П. Федченко: «Путешествие в Туркестан. СПБ., 1875 Т 1 вып.2.
  3. М. С. Муканов: «Казахская юрта» Алма-Ата «Кайнар» 1981. с. 224.
  4. Ш. Ж. Тохтабаева «Шедевры Великой Степи» Алматы Дайк-Пресс» 2008, с. 240 + илл.
  5. Сборник докладов Международной научной конференции «Национальная идентичность в процессе глобализации» Статья С.К. Омуровой «Культурное наследие в декоративно-прикладном искусстве. Пути сохранения и перспективы развития как ответ на вызовы глобализации» Алматы, 2009, с. 200

Latest Instagram News

Instagram
⚜️2026 жылдың 3 шілдесі күні Әбілхан Қастеев атындағы Қазақстан Республикасының Ұлттық өнер музейінің Орталық көрме залында «Отбасылық альбомның әсері» атты топтық көрменің ашылу салтанаты өтті.

🔹Көрмеге әр буын өкілдері саналатын суретшілердің туындылары топтастырылған. Олардың қатарында Бақтияр Тәбиев (1940-1999), Игілік Құлбаев (1946-2022), Ғани Баянов (1949), Азат Тәбиев (1974), Әсел Тілеулен (1986), Абдурахман Тұрғын (1991) және Нұрболат Асқар (1993) бар. Көркемдік тілі мен авторлық қолтаңбалары әрқилы болғанымен, бұл суретшілердің шығармашылығын тоғыстыратын ортақ тақырыптар мен қастерлі ұғымдар бар. Олар – үй, отбасы, балалық шақ және күнделікті өмір кеңістігі.

🔸Жобаның негізгі арқауы – ұрпақтар сабақтастығы. Көрменің өзегінде адам және оның ең жақын әлемі жатыр. Бір көрме кеңістігінде әр буын өкілдерінің шығармалары тоғысып, өмірлік тәжірибенің, рухани құндылықтар мен дүниетанымның аға ұрпақтан кейінгі буындарға қалай жалғасатынын аңғартады. 

🔺Көрме үйді жай ғана баспана ретінде емес, адамның рухани болмысын қалыптастыратын мәдени әрі эмоциялық кеңістік ретінде пайымдайды. Балалық шақ бейнелері, отбасылық қарым-қатынастар мен күнделікті тұрмыстың тынысы арқылы әр адамға ортақ сезімдер өріледі. Осы тұрғыдан алғанда, отбасылық альбом жеке тағдыр мен ұжымдық жадыны тоғыстыратын көркем метафораға айналады.
 
📌Жобаның ұйымдастырушысы – QazArtConsult
Көрме кураторы – Рамина Дембаева ⚜️2026 жылдың 3 шілдесі күні Әбілхан Қастеев атындағы Қазақстан Республикасының Ұлттық өнер музейінің Орталық көрме залында «Отбасылық альбомның әсері» атты топтық көрменің ашылу салтанаты өтті. 🔹Көрмеге әр буын өкілдері саналатын суретшілердің туындылары топтастырылған. Олардың қатарында Бақтияр Тәбиев (1940-1999), Игілік Құлбаев (1946-2022), Ғани Баянов (1949), Азат Тәбиев (1974), Әсел Тілеулен (1986), Абдурахман Тұрғын (1991) және Нұрболат Асқар (1993) бар. Көркемдік тілі мен авторлық қолтаңбалары әрқилы болғанымен, бұл суретшілердің шығармашылығын тоғыстыратын ортақ тақырыптар мен қастерлі ұғымдар бар. Олар – үй, отбасы, балалық шақ және күнделікті өмір кеңістігі. 🔸Жобаның негізгі арқауы – ұрпақтар сабақтастығы. Көрменің өзегінде адам және оның ең жақын әлемі жатыр. Бір көрме кеңістігінде әр буын өкілдерінің шығармалары тоғысып, өмірлік тәжірибенің, рухани құндылықтар мен дүниетанымның аға ұрпақтан кейінгі буындарға қалай жалғасатынын аңғартады. 🔺Көрме үйді жай ғана баспана ретінде емес, адамның рухани болмысын қалыптастыратын мәдени әрі эмоциялық кеңістік ретінде пайымдайды. Балалық шақ бейнелері, отбасылық қарым-қатынастар мен күнделікті тұрмыстың тынысы арқылы әр адамға ортақ сезімдер өріледі. Осы тұрғыдан алғанда, отбасылық альбом жеке тағдыр мен ұжымдық жадыны тоғыстыратын көркем метафораға айналады. 📌Жобаның ұйымдастырушысы – QazArtConsult Көрме кураторы – Рамина Дембаева ⚜️Домбыра – халқымыздың рухани мұрасы мен ұлттық болмысының ажырамас белгісі. Оның қоңыр үні ғасырлар бойы елдің тарихын, қуанышы мен мұңын, салт-дәстүрі мен мәдениетін ұрпақтан ұрпаққа жеткізіп келеді.

🔸Осы айтулы мерекеге орай назарларыңызға ұсынылып отырған бейнероликте музейіміздің аға есепшісі, ақын Грибенчикова Зоя Ивановна өзінің жүрек төрінен туған жыр шумақтарын оқиды. Поэзияның әсерлі үнін домбыраның қоңыр сазымен музейіміздің жетекші экскурсоводы, домбырашы Нугуманова Шолпан Мұхаметқалиқызы сүйемелдейді.

🔸Өнердің әр саласын тоғыстырған бұл музыкалық-поэтикалық перформанс ұлттық құндылықтарымызға тағзым етіп, домбыраның мәңгілік рухын, қазақ өнерінің терең тамыры мен рухани сабақтастығын дәріптеуге арналған.

⚜️Домбра — неотъемлемый символ духовного наследия и национальной самобытности казахского народа. Её глубокое, проникновенное звучание на протяжении веков бережно хранит и передаёт историю народа, его радости и печали, традиции и культурные ценности.

🔹В видеоролике, подготовленном к Национальному дню домбры, старший бухгалтер музея, поэтесса Грибенчикова Зоя Ивановна читает проникновенные строки собственного стихотворения. Музыкальное сопровождение на домбре исполняет ведущий экскурсовод музея, домбристка Нугуманова Шолпан Мухаметкалиевна, создавая гармоничное единство поэтического слова и звучания национального инструмента.

🔹Этот музыкально-поэтический перформанс, объединивший разные виды искусства, является данью уважения национальным ценностям и призван прославить вечный дух домбры — одного из главных символов казахской культуры.

@madeniet__aqparat__ministrligi
@aida_balayeva ⚜️Домбыра – халқымыздың рухани мұрасы мен ұлттық болмысының ажырамас белгісі. Оның қоңыр үні ғасырлар бойы елдің тарихын, қуанышы мен мұңын, салт-дәстүрі мен мәдениетін ұрпақтан ұрпаққа жеткізіп келеді. 🔸Осы айтулы мерекеге орай назарларыңызға ұсынылып отырған бейнероликте музейіміздің аға есепшісі, ақын Грибенчикова Зоя Ивановна өзінің жүрек төрінен туған жыр шумақтарын оқиды. Поэзияның әсерлі үнін домбыраның қоңыр сазымен музейіміздің жетекші экскурсоводы, домбырашы Нугуманова Шолпан Мұхаметқалиқызы сүйемелдейді. 🔸Өнердің әр саласын тоғыстырған бұл музыкалық-поэтикалық перформанс ұлттық құндылықтарымызға тағзым етіп, домбыраның мәңгілік рухын, қазақ өнерінің терең тамыры мен рухани сабақтастығын дәріптеуге арналған. ⚜️Домбра — неотъемлемый символ духовного наследия и национальной самобытности казахского народа. Её глубокое, проникновенное звучание на протяжении веков бережно хранит и передаёт историю народа, его радости и печали, традиции и культурные ценности. 🔹В видеоролике, подготовленном к Национальному дню домбры, старший бухгалтер музея, поэтесса Грибенчикова Зоя Ивановна читает проникновенные строки собственного стихотворения. Музыкальное сопровождение на домбре исполняет ведущий экскурсовод музея, домбристка Нугуманова Шолпан Мухаметкалиевна, создавая гармоничное единство поэтического слова и звучания национального инструмента. 🔹Этот музыкально-поэтический перформанс, объединивший разные виды искусства, является данью уважения национальным ценностям и призван прославить вечный дух домбры — одного из главных символов казахской культуры. @madeniet__aqparat__ministrligi @aida_balayeva ⚜️2026 жылдың 2 шілде күні Әбілхан Қастеев атындағы Қазақстан Республикасының Ұлттық өнер музейінде қылқалам шебері, суретші-ұстаз Серікбай Әлжанның «Суретшінің толғауы» атты мерейтойлық жеке көрмесі ашылды.

🔸Қылқалам шеберінің шығармашылығында пейзаж жанры айрықша орын алады. Оның картиналарынан табиғатпен үндескен тыныштық, сыршыл көңіл күй мен терең ой аңғарылады. Әсіресе, қыс мезгіліне арналған пейзаждары көрерменге ерекше әсер сыйлайды. Суретші табиғат көріністерін қарапайым бейнелеп қана қоймай, оны адамның рухани әлемімен сабақтастыра отырып жеткізеді. Қысқы табиғаттың үнсіздігі мен сұлулығын бейнелей отырып, адамның жан дүниесіндегі тыныштықты, сағыныш пен жылылықты нәзік бере алады. Оның «Қысқы орман» (2000 ж.), «Тыныштық» (2006 ж.) сынды туындыларында табиғаттың сабырлы қалпы мен қыстың ерекше әсемдігі анық байқалады. «Ауылдағы қыс» (2004 ж., 2015 ж.) атты туындылары суретшінің шығармашылық болмысын айқындап, оның өзіндік қолтаңбасын нақты танытады.
Серікбай Әлжан шығармаларының маңызды бөлігі қазақ халқының тарихы мен рухани мұрасына арналған. 

🔹Суретші портрет жанрында да өзін таныта алды. Автор қазақ зиялыларының бейнелеріне де ерекше көңіл бөлген. Оның қылқаламынан туған Мағжан Жұмабаев, Абай Құнанбайұлының «Қара сөздері» желісіндегі портреті, Міржақып Дулатовтың «Оян, қазақ!» тақырыбындағы туындысы, Сәкен Сейфуллин және өзге де тарихи тұлғалардың образдары ұлттық руханияттың көркем шежіресі деуге болады. 2021 жылы ХІ Республикалық «Тәуелсіздік толғауы» атты жаңа өнер туындыларына арналған онлайн-конкурсының «Абай және Жамбыл әлемі жас суретшілер көзімен» атты Абай Құнанбайұлының 175 жылдығына, Жамбыл Жабаевтың 175 жылдығына арналған үздік көркемсурет туынды номинациясы бойынша «Абайдың қара сөздері» туындысы І орынға ие болды.

🔺«Суретшінің толғауы» атты көрмесі  автордың шығармашылық әлеміне терең бойлап, ұлттық өнердің көркемдік қуатын сезінуге мүмкіндік беретін тағылымды мәдени оқиға.

📌Көрме 2026 жылдың 26 шілдесіне дейін жалғасады.
Көрме жетекшілері – Алимхожина Ақбота, Әли Ғалия ⚜️2026 жылдың 2 шілде күні Әбілхан Қастеев атындағы Қазақстан Республикасының Ұлттық өнер музейінде қылқалам шебері, суретші-ұстаз Серікбай Әлжанның «Суретшінің толғауы» атты мерейтойлық жеке көрмесі ашылды. 🔸Қылқалам шеберінің шығармашылығында пейзаж жанры айрықша орын алады. Оның картиналарынан табиғатпен үндескен тыныштық, сыршыл көңіл күй мен терең ой аңғарылады. Әсіресе, қыс мезгіліне арналған пейзаждары көрерменге ерекше әсер сыйлайды. Суретші табиғат көріністерін қарапайым бейнелеп қана қоймай, оны адамның рухани әлемімен сабақтастыра отырып жеткізеді. Қысқы табиғаттың үнсіздігі мен сұлулығын бейнелей отырып, адамның жан дүниесіндегі тыныштықты, сағыныш пен жылылықты нәзік бере алады. Оның «Қысқы орман» (2000 ж.), «Тыныштық» (2006 ж.) сынды туындыларында табиғаттың сабырлы қалпы мен қыстың ерекше әсемдігі анық байқалады. «Ауылдағы қыс» (2004 ж., 2015 ж.) атты туындылары суретшінің шығармашылық болмысын айқындап, оның өзіндік қолтаңбасын нақты танытады. Серікбай Әлжан шығармаларының маңызды бөлігі қазақ халқының тарихы мен рухани мұрасына арналған. 🔹Суретші портрет жанрында да өзін таныта алды. Автор қазақ зиялыларының бейнелеріне де ерекше көңіл бөлген. Оның қылқаламынан туған Мағжан Жұмабаев, Абай Құнанбайұлының «Қара сөздері» желісіндегі портреті, Міржақып Дулатовтың «Оян, қазақ!» тақырыбындағы туындысы, Сәкен Сейфуллин және өзге де тарихи тұлғалардың образдары ұлттық руханияттың көркем шежіресі деуге болады. 2021 жылы ХІ Республикалық «Тәуелсіздік толғауы» атты жаңа өнер туындыларына арналған онлайн-конкурсының «Абай және Жамбыл әлемі жас суретшілер көзімен» атты Абай Құнанбайұлының 175 жылдығына, Жамбыл Жабаевтың 175 жылдығына арналған үздік көркемсурет туынды номинациясы бойынша «Абайдың қара сөздері» туындысы І орынға ие болды. 🔺«Суретшінің толғауы» атты көрмесі автордың шығармашылық әлеміне терең бойлап, ұлттық өнердің көркемдік қуатын сезінуге мүмкіндік беретін тағылымды мәдени оқиға. 📌Көрме 2026 жылдың 26 шілдесіне дейін жалғасады. Көрме жетекшілері – Алимхожина Ақбота, Әли Ғалия ⚜️2026 жылдың 7–17 шілде күндері аралығында Әбілхан Қастеев атындағы Қазақстан Республикасының Ұлттық өнер музейі қабырғасында суретші Александр Дильбазидің «Анар бағы» атты жеке көрмесі өтеді. Бұл – автордың дүниетанымы мен философиялық көзқарасын кескіндеме тілі арқылы танытатын ауқымды халықаралық жоба. Көрменің бас демеушісі – КазКонтракт компаниясы.

🔺«Анар бағы» - жай ғана көрме емес, жылдар бойы өзгеріп, толығып, жаңа сипатқа ие болып келе жатқан, елдер мен мәдениеттерді, сондай-ақ көрермендерді өзара тоғыстыратын нағыз көркемдік жүйе.

🔺Жобаның тарихы 2015 жылы The Ritz-Carlton Moscow қонақүйінде өткен «Анар қашан гүлдейді?» атты топтамадан бастау алады. Сол кезде он бес картинадан тұратын топтама алғаш рет біртұтас көркемдік тұжырым ретінде көпшілік назарына ұсынылды. Өткен он жыл ішінде жоба талай рет түрлі кеңістіктерде таныстырылып, картиналар әлемнің түкпір-түкпірін аралады. Экспозиция үнемі жаңа туындылармен, тың бояулармен, жаңа сюжеттермен және терең философиялық ой-толғамдармен толықтырылып отырды.

🔺Әрбір жаңа көрме өзінің негізгі идеялық өзегін сақтай отырып, көрерменмен сұхбат құрудың өзгеше формасына ие болды. Уақыт өте келе жоба дәстүрлі көрме шеңберінен шығып, кескіндеме, кеңістік пен көрермен біртұтас көркем әрекетке айналатын «көрме-қойылым» сипатына ие болды. Осылайша анар ағаштарының бейнесі біртіндеп «Анар бағына» айналды.

🔺Сондықтан көрменің Әбілхан Қастеев атындағы Қазақстан Республикасының Ұлттық өнер музейінде өтуі ерекше мәнге ие. Алматыдағы бұл көрме суретшінің осы қаламен байланысқан көпжылдық жеке әрі шығармашылық тарихының заңды жалғасы болып табылады.

🔺Көрмені ұйымдастырушылар барша өнерсүйер қауымды «Анар бағы» көрмесіне келіп, кескіндеме естелікке, ал естелік уақытпен үндескен жанды сұхбатқа айналатын ерекше көркем кеңістіктің бір бөлшегі болуға шақырады.
 
📌Көрме кураторлары -  Екатерина Дильбази, Емангалиева К.А ⚜️2026 жылдың 7–17 шілде күндері аралығында Әбілхан Қастеев атындағы Қазақстан Республикасының Ұлттық өнер музейі қабырғасында суретші Александр Дильбазидің «Анар бағы» атты жеке көрмесі өтеді. Бұл – автордың дүниетанымы мен философиялық көзқарасын кескіндеме тілі арқылы танытатын ауқымды халықаралық жоба. Көрменің бас демеушісі – КазКонтракт компаниясы. 🔺«Анар бағы» - жай ғана көрме емес, жылдар бойы өзгеріп, толығып, жаңа сипатқа ие болып келе жатқан, елдер мен мәдениеттерді, сондай-ақ көрермендерді өзара тоғыстыратын нағыз көркемдік жүйе. 🔺Жобаның тарихы 2015 жылы The Ritz-Carlton Moscow қонақүйінде өткен «Анар қашан гүлдейді?» атты топтамадан бастау алады. Сол кезде он бес картинадан тұратын топтама алғаш рет біртұтас көркемдік тұжырым ретінде көпшілік назарына ұсынылды. Өткен он жыл ішінде жоба талай рет түрлі кеңістіктерде таныстырылып, картиналар әлемнің түкпір-түкпірін аралады. Экспозиция үнемі жаңа туындылармен, тың бояулармен, жаңа сюжеттермен және терең философиялық ой-толғамдармен толықтырылып отырды. 🔺Әрбір жаңа көрме өзінің негізгі идеялық өзегін сақтай отырып, көрерменмен сұхбат құрудың өзгеше формасына ие болды. Уақыт өте келе жоба дәстүрлі көрме шеңберінен шығып, кескіндеме, кеңістік пен көрермен біртұтас көркем әрекетке айналатын «көрме-қойылым» сипатына ие болды. Осылайша анар ағаштарының бейнесі біртіндеп «Анар бағына» айналды. 🔺Сондықтан көрменің Әбілхан Қастеев атындағы Қазақстан Республикасының Ұлттық өнер музейінде өтуі ерекше мәнге ие. Алматыдағы бұл көрме суретшінің осы қаламен байланысқан көпжылдық жеке әрі шығармашылық тарихының заңды жалғасы болып табылады. 🔺Көрмені ұйымдастырушылар барша өнерсүйер қауымды «Анар бағы» көрмесіне келіп, кескіндеме естелікке, ал естелік уақытпен үндескен жанды сұхбатқа айналатын ерекше көркем кеңістіктің бір бөлшегі болуға шақырады. 📌Көрме кураторлары - Екатерина Дильбази, Емангалиева К.А ⚜️2026 жылдың 1 шілдесінде Әбілхан Қастеев атындағы Қазақстан Республикасының Ұлттық өнер музейінің Орталық көрме залында мәдениет қайраткері, Қазақстан Суретшілер одағының мүшесі Алтынбек Құмаровтың «Уақыт бедері» атты жеке көрмесінің ашылу салтанаты өтті.

🔸Көрмеде автордың 40-тан астам туындысы ұсынылды. Экспозицияға кескіндемелік, мүсіндік шығармалар, зергерлік бұйымдар, дәстүрлі қару-жарақ үлгілері, ұлттық музыкалық аспаптар, тұрмыстық заттар мен ат әбзелдері енді. Бұл Қазақстанның бейнелеу өнерінде сирек кездесетін, бірнеше шығармашылық бағытты қатар меңгерген бесаспап шебердің көпқырлы өнерін танытқан көрме болды.

🔹«Уақыт бедері» көрмесі суретшінің шығармашылық әлемін жан-жақты танытып, оның түрлі әдіс-тәсілдегі туындыларымен танысуға мүмкіндік береді. Алтынбек Құмаровтың ерекше ден қойып, ыждағатпен айналысқан қолөнер саласының бірі – сирек кездесетін ұлттық музыкалық аспаптар болды. Шебер қазақ мәдениетінде сирек сақталған көне үлгідегі қосарлы аспаптарды қайта жаңғыртып, олардың жаңа тыныс алуына ықпал етті. 

🔺Көшпелі өмір кеңістігінде, жалпы қазақ қоғамында шеберлердің орны айрықша болған. Ағашты, металды, теріні және өзге де қолөнер түрлерін бірдей меңгерген әмбебап шеберлер аса жоғары бағаланған. Киіз үйдің құрылымынан бастап жылқы тағасына дейін өз қолымен жасайтын адам еркін ойлы, дербес тұлға саналған. «Қазақ» атауының түп-төркіні де осындай еркіндік ұғымымен астасып жатқаны айтылды. Ғасырлар бойы екшеліп, кемелденген жасалу дәстүрін игеру, оны өз талғамымен әрлеп, көркем біртұтастыққа айналдырып ұсыну – шынайы шеберліктің көрінісі екені көрме барысында айқын аңғарылды. Алтынбек Мұқамедрахимұлы дәстүрлі өнердің сабақтастығын жалғап тұрған алтын көпір іспетті тұлға ретінде танылып, оның шығармашылық мол мұрасы уақыт бедерінде өшпес із қалдырған асыл қазынаға айналды.

📌Көрме жетекшісі – Ақжігіт Нүсіп ⚜️2026 жылдың 1 шілдесінде Әбілхан Қастеев атындағы Қазақстан Республикасының Ұлттық өнер музейінің Орталық көрме залында мәдениет қайраткері, Қазақстан Суретшілер одағының мүшесі Алтынбек Құмаровтың «Уақыт бедері» атты жеке көрмесінің ашылу салтанаты өтті. 🔸Көрмеде автордың 40-тан астам туындысы ұсынылды. Экспозицияға кескіндемелік, мүсіндік шығармалар, зергерлік бұйымдар, дәстүрлі қару-жарақ үлгілері, ұлттық музыкалық аспаптар, тұрмыстық заттар мен ат әбзелдері енді. Бұл Қазақстанның бейнелеу өнерінде сирек кездесетін, бірнеше шығармашылық бағытты қатар меңгерген бесаспап шебердің көпқырлы өнерін танытқан көрме болды. 🔹«Уақыт бедері» көрмесі суретшінің шығармашылық әлемін жан-жақты танытып, оның түрлі әдіс-тәсілдегі туындыларымен танысуға мүмкіндік береді. Алтынбек Құмаровтың ерекше ден қойып, ыждағатпен айналысқан қолөнер саласының бірі – сирек кездесетін ұлттық музыкалық аспаптар болды. Шебер қазақ мәдениетінде сирек сақталған көне үлгідегі қосарлы аспаптарды қайта жаңғыртып, олардың жаңа тыныс алуына ықпал етті. 🔺Көшпелі өмір кеңістігінде, жалпы қазақ қоғамында шеберлердің орны айрықша болған. Ағашты, металды, теріні және өзге де қолөнер түрлерін бірдей меңгерген әмбебап шеберлер аса жоғары бағаланған. Киіз үйдің құрылымынан бастап жылқы тағасына дейін өз қолымен жасайтын адам еркін ойлы, дербес тұлға саналған. «Қазақ» атауының түп-төркіні де осындай еркіндік ұғымымен астасып жатқаны айтылды. Ғасырлар бойы екшеліп, кемелденген жасалу дәстүрін игеру, оны өз талғамымен әрлеп, көркем біртұтастыққа айналдырып ұсыну – шынайы шеберліктің көрінісі екені көрме барысында айқын аңғарылды. Алтынбек Мұқамедрахимұлы дәстүрлі өнердің сабақтастығын жалғап тұрған алтын көпір іспетті тұлға ретінде танылып, оның шығармашылық мол мұрасы уақыт бедерінде өшпес із қалдырған асыл қазынаға айналды. 📌Көрме жетекшісі – Ақжігіт Нүсіп «История одного шедевра» продолжает знакомить вас с выдающимися произведениями из собрания Национального музея искусств РК имени Абылхана Кастеева.

Героиней второго выпуска стала легендарная Шара Жиенкулова, запечатлённая в картине Гульфайрус Исмаиловой «Казахский вальс». Это не просто портрет выдающейся артистки, а яркий художественный образ, в котором оживают красота казахского танца, национальный колорит и дух целой эпохи.

 #ИсторияОдногоШедевра «История одного шедевра» продолжает знакомить вас с выдающимися произведениями из собрания Национального музея искусств РК имени Абылхана Кастеева. Героиней второго выпуска стала легендарная Шара Жиенкулова, запечатлённая в картине Гульфайрус Исмаиловой «Казахский вальс». Это не просто портрет выдающейся артистки, а яркий художественный образ, в котором оживают красота казахского танца, национальный колорит и дух целой эпохи. #ИсторияОдногоШедевра
VIRTUAL RECEPTION